کاربافی یکی از صنایع دستی میبد و ممر درآمد بانوان این شهرستان از روزگاران قدیم تاکنون است و با وجودی که زمانی رو به فراموشی بود، کورسوی چراغ این هنر به دست بانوانی چون فاطمه کریم فخری سالها روشن ماند و هم اکنون با به روز شدن بازار کم و بیش پر رونقی دارد.

کاربافی یکی از صنایع دستی میبد و ممر درآمد بانوان این شهرستان از روزگاران قدیم تاکنون است و با وجودی که زمانی رو به فراموشی بود، کورسوی چراغ این هنر به دست بانوانی چون فاطمه کریم فخری سالها روشن ماند و هم اکنون با به روز شدن بازار کم و بیش پر رونقی دارد.  

میبد دارای پیشینه تاریخی صنایع دستی کم نظیر زیلو، کاربافی و سفال است و از میان این سه هنر صنعت دستی فرشینه زیلو شهرت جهانی پیدا کرده و سفال آن نیز با طرح خانم خورشید و دیگر طرحهایش معروف و زبانزد است و کاربافی نیز با پشتکار بانوان این شهر و داشتن  بازار کم و بیش پر رونق و ظرفیت جهانی شدن را دارد.

کاربافی

زمانی این هنرها رو به فراموشی بودند و با این حال  زمزمه احیا شدن آنها شنیده شد و به همت هنردوستان از فراموشی کامل نجات یافتند،  چون آثار به جا مانده از سالها فعالیت مردم این دیار در عرصه‌های یاد شده به صورتهای گوناگون در مکانهای مختلف خانه و مسجد و حسینیه همچنان دیده می‌شود و با اینکه بیشتر این اثرها رنگ کهنگی به خود گرفته‌اند هنوز دوام داشته و قابل استفاده هستند.

مهمتر اینکه نقش و نگار و طرح آثار یاد شده چشم‌ها را به خود جلب کرده و می‌نوازد.

البته  گاهی بر اساس گفته‌های هنرمندان قدیمی‌صنایع دستی حق کسانی که به نوعی با توجه به علتهای گوناگون مانند نیاز، عادت و علاقه هیچ گاه فعالیت در تولید صنایع دستی  را رها نکردند و کورسوی چراغ این هنرها را روشن نگه داشتند، پایمال می‌شود و گاهی به کل فراموش می‌شوند.

چه بسا هنرمندانی در صنایع دستی به صورت استادکار سالها مشغول به کار بوده‌ و هستند که به دلیل بلد نبودن و ندانستن کوچه پس کوچه‌های برند شدن و مورد حمایت قرار گرفتن، نتوانسته اند تا کنون کار خود را به صورت برند معرفی کنند.

فاطمه کریم فخری یکی از بانوانی است که از سالهای کودکی و به گفته خودش از ۷ سالگی کارش را با ریسندگی پنبه و تبدیل آن به نخ کارش را شروع کرد.

وی با اشاره به چرخی در گوشه خانه‌اش قرار داشت گفت: در آن سالها شبها در کنار مادر و خواهرهایم نخ می‌رشتیم و روزها هم کار می‌بافتیم و من در اوایل کیسه حنا و بعدها که بزرگتر شدم سفره، چادرشب و لباس می‌بافتم.

این فعال صنایع دستی هم اکنون ۸۴ سال دارد در سن ۱۴ سالگی ازدواج کرده و بعد از ازدواج نیز همچنان برای کمک به اقتصاد خانواده کار کاربافی را ادامه داده‌ و بعد از فوت همسرش در ۸۶  به این کار با بافتن سجاده و پا فرشی و سفره نان به عنوان شغل برای گذران امور پرداخته‌است.

وی ۱۴ سال در کاروانسرای شاه عباسی به کار مشغول بوده و به گفته خودش داستان رفتنش به کاروانسرا از زمانی شروع شد که یکی از بانوان فعال و شاغل میراث فرهنگی که اصالتا اهل آباده شیراز بود و مدتی بعد از کارش در آنجا استعفا داد و به شهر خودش رفت، وی را به آن مجموعه برد تا در آن جا به کاربافی مشغول شود.

کریم فخری افزود: در آنجا حقوق نمی‌گرفتم، گفتند در آنجا  کار ببافم و خودم بفروشم که البته با اینکه می‌خواستم حقوق بگیرم طمع نکردم و به کارم در آنجا ادامه دادم و هر روز صبح و بعد از ظهر برای کاربافی به کاروانسرا می‌رفتم.

کاربافی

به گفته دخترش وی در کاروانسرا به بانوان دیگر کاربافی هم یاد می‌داد و با این وجود از ۲ سال پیش تا کنون برای کاربافی در کاروانسرا مکانی ندارد.

کریم فخری دارای ۷ فرزند است و ازمیان میان چهار دخترش، یک دخترش به مدت ۶ ماه است که کاربافی را از مادرش یاد گرفته و کمک کار وی در این فعالیت است.

اشرف بقایی گفت: هم اکنون مادرم با توجه به سفارش‌های دریافتی و با گرفتن نخ از مشتریان و با استفاده از نخ قالی بافی محصولات کاربافی و اغلب سجاده و پا فرشی (پلاس) می‌بافد و گاهی نیز برای گذران وقت می‌بافد که کارهایش هم اکنون وجود دارد و نتوانسته به فروش برساند.

کاربافی

وی با اشاره به اینکه خودمان نیز به دنبال مکانی برای فروش محصولاتش نبودیم  اجزای دستگاه کاربافی را متشکل از هلمین، میل هلمین، دفتین، شانه و جیکوک عنوان کرد و افزود: تمام اجزای دستگاههای قدیمی‌از چوب بود و در یک چاله بر روی هم سوار می‌شد.

بقایی اضافه کرد: سالها پیش که مادرم به کاروانسرای شاه عباسی  رفت دستگاه قدیمی‌وی را نیز به آنجا بردند و بر اساس راهنمایی وی  جاله‌ای در آنجا کندند و دستگاه را سوار کردند که هنوز هم  همانجا هست.

وی با اشاره به اینکه مادرش هیچ موقع آنجا حقوق نگرفت و بیمه هم نشد، یادآور شد: مادر من زن زحمتکشی است و در کنار کاربافی برای کمک به پدرم که مغازه بقالی داشت به ماست بندی، پخت فالوده و پخت نان نیز مشغول بود و گاهی در پنج  تنور همزمان نان می‌پخت و الان نیز برای اینکه مشغول باشد و تحرک بدنی داشته و  بیمار نشود می‌گذاریم کاربافی را انجام دهد.

وی گفت: مادر به این کار وابسته است و حتی ماسوره‌های کار را هم خودش می‌پیچد.

اشرف بقایی همچنین به فعالیت هنری خودش در زمینه فافتنی نیز اشاره کرد و گفت: به مدت ۵۰ سال است که بافتنی با قلاب و بیشتر دو میل را انجام می‌دهم و با سفارش گرفتن از مشتریان انواع  لباس شامل مانتو، ژاکت و لباس‌های بچگانه، لیف، سجاده و پادری می‌بافم.

,d که بازنشسته اداره بهداشت و درمان است و مادرش نیز بیمه شده وی است  در کنار بافتنی و همچنین بافت قالی، هنر بافتنی را به هنرجوهای زیادی با دایر شدن کارگاه در فرهنگسرای شهر و در خانه آموزش داده‌است.

میبد شهر جهانی زیلو و دیگر محصولات صنایع دستی به ویژه کاربافی و سفال و همچنین موتابی، خراطی و چلنگری است.

مرکز شهرستان ۱۰۶ هزار نفری میبد در ۵۰ کیلومتری شمال غرب شهر یزد قرار دارد.

کاربافی

ایرنا