تغذیهسلامت

شلغم؛ یار روزهای سرد زمستان

امام کاظم علیه السلام در مورد شلغم می‌فرمایند: عَلَیْکَ بِاللِّفْتِ فَکُلهُ یَعْنى اَلسَّلجَمَ فَاِنَّهُ لَیْسَ مِنْ اَحَدٍ اِلاّ وَ لَهُ عِرْقٌ مِنَ الْجُذامِ، وَ اللِّفْتُ یُذیبُهُ؛ شلغم بخور، زیرا هیچ کس نیست که در او رگى از جذام نباشد و شلغم این رگ را مى سوزاند. کافى(ط-الاسلامیه) ج 6، ص 372، ح 1

شلغم

تبیان: شلغم با نام علمی: Brassica Napus L و نام انگلیسی: Turnip از خانواده: Cruciferae یعنی چلیپاییان می‌باشد.
شلغم گیاهی است از تیره صلبیان که دارای ریشه غده ای، محتوای مواد ذخیره ای می‌باشد. نباتی است دو ساله، یعنی در سال دوم کشت گل می‌دهد. برگ هایش سبز روشن و دارای موهای کوتاه است. شلغم از سرما عاجز نیست و گرمای زیادی هم برای نموش لازم ندارد.

ویژگی‌‌‌های تغذیه ای شلغم

هر چند که شلغم به عنوان سبزی نشاسته ای شناخته شده، ولی در مقایسه با همان مقدار سیب زمینی فقط یک سوم کالری (22 کالری در 100 گرم با 2 گرم فیبر) فراهم می‌کند. شلغم منبع غنی فیبر، ویتامین C، اسید فولیک، پانتوتنیک اسید، منگنز و مس است. همچنین منبع خوبی از تیامین (ویتامین B1)، ریبوفلاوین (ویتامین B2)، نیاسین (ویتامین B3)، ویتامین B6، ویتامین E، پتاسیم و منیزیم است. قسمت‌‌‌های سبز شلغم چندین برابر ریشه محتوی مواد مغذی اند. آن‌ها (قسمت‌‌‌های سبز) منبع عالی ویتامین‌‌‌های A، C، E، B6 و اسید فولیک می‌باشد. همچنین منبع عالی از املاح کلسیم، مس و منگنز بوده و علاوه بر این قسمت‌‌‌های سبز این گیاه منبع غنی از فیبر غذایی است.

چگونگی انتخاب و نگهداری شلغم

ریشه‌‌‌های شلغم بایستی سفت و صاف و بدون هیچ نشانه قابل رویت دال بر کپک زدگی یا پژمردگی باشند. از مصرف شلغم‌‌‌های بزرگ، خشک شده و نرم باید پرهیز شود. قسمت‌‌‌های سبز شلغم معمولاً متصل به ریشه می‌باشند. مراقب باشید که قسمت‌‌‌های سبز بدون لکه و آسیب، ترد و به رنگ سبز تیره باشد. اگر قسمت‌‌‌های سبز شلغم را که به ریشه متصل اند خریداری کردید این قسمت‌ها را از ریشه جدا کرده و آن‌ها را در پلاستیک‌‌‌های در بسته جداگانه ای نگهداری کنید که در این شرایط به مدت 4 روز تازه می‌مانند.

آماده سازی شلغم

اگر شلغم مورد استفاده منشأ طبیعی داشته باشد، بایستی زیر آب سرد با یک برس سبزیجات شسته و پاک شود. در صورتی که منشأ طبیعی نداشته باشد، آن را در یک محلول ضد عفونی کننده ملایم قرار داده سپس زیر آب سرد آن را شسته و پوستش را کاملاً تمیز کنید. چنان چه قصد دارید شلغم را بدون پوست مصرف کنید در این صورت از پوست کن استفاده کرده و لایه ی نازکی از پوست آن را جدا کنید تا ارزش تغذیه ای آن تا حد ممکن حفظ شود.

شلغم از نظر طبیعت طبق حکمای طب سنتی، گرم و مرطوب است و دارای خواص ادرارآور، تحریک قوای جنسی، دفع کننده سنگ و شن کلیه و مثانه، مقوی معده، تقویت کننده نور چشم، میکروب کش، معرق، پایین آورنده فشار خون، آنتی بیوتیک و مقوی رحم است

شلغم و تیروئید

اعضا خانواده ی کلم از جمله شلغم حاوی گواتروژن‌ها هستند. (اجسامی‌که به طور طبیعی با عملکرد غده تیروئید تداخل می‌کنند.) گواتروژن‌‌‌های غذایی معمولاً اهمیت بالینی ندارند، مگر این که در مقادیر خیلی زیاد مصرف شوند یا همزمان با کمبود ید در بدن مصرف شوند.
پختن به غیر فعال شدن ترکیبات گواتروژن کمک می‌کند. افراد مبتلا به مشکلات تیروئید درمان نشده، از مصرف سبزیجات خانواده کلم به شکل خام به دلیل ذکر شده باید خودداری کنند. قسمت‌‌‌های سبز شلغم حاوی مقادیر بالایی اگزالات است. افراد با سابقه ی سنگ‌‌‌های کلیوی اگزالاته، بایستی از مصرف بیش از حد قسمت‌‌‌های سبز این گیاه خودداری کنند.

خواص و اثرات دارویی شلغم

* شلغم از نظر طبیعت طبق حکمای طب سنتی، گرم و مرطوب است و دارای خواص ادرارآور، تحریک قوای جنسی، دفع کننده سنگ و شن کلیه و مثانه، مقوی معده، تقویت کننده نور چشم، میکروب کش، معرق، پایین آورنده فشار خون، آنتی بیوتیک و مقوی رحم است. ریشه شلغم نیز ادرارآور، حل کننده املاح ادرار (اورات ها)، ضد آسکوربوت و نرم کننده می‌باشد.

* شلغم در موارد آنژین، سرفه و سیاه سرفه، بیماری‌‌‌های پوستی، آسم، گلو درد، درد سینه در هنگام سرماخوردگی، تنگی نفس، جذام، سنگ کلیه و مثانه، التهاب مثانه، افزایش اشتها، تحریک قوای جنسی، زیاد کننده ترشح اسپرم، نفاخ، مقوی دید چشم، نرم کننده سینه، تسکین دهنده سرفه بسیار مفید است. همچنین به دلیل دارا بودن ویتامین A فراوان و املاح مفید برای بدن بهترین ماده غذایی به صورت سوپ یا آش برای اشخاصی که دچار گریپ یا سرماخوردگی شده اند، می‌باشد.

* در موارد رفع سرفه‌‌‌های مزمن و سرماخوردگی‌‌‌های برونشیتی مصرف شیره غده ی شلغم یا تخم شلغم (به مقدار 6 گرم کوبیده شده و در دم کرده برگ تیول ریخته شود ترشح عرق و ادرار را تحریک می‌کند.) مفید است.

* از دانه ی شلغم معادل 30 تا 40 درصد روغن، به دست می‌آید که اثر نرم کننده و ملین دارد و مصرف آن باعث پیشگیری از قولنج‌‌‌های کبدی و کلیوی می‌شود. همچنین مصرف روزانه مقدار کمی‌از شلغم خام، در رفع اگزما مفید است.

* شلغم ضد کهیر و ضد خارش پوست و آلرژی است؛ بدین منظور مقداری شلغم را در آب پخته و بر پوست بمالید.
* شلغم به علت داشتن آرسنیک از بیماری جذام جلوگیری می‌کند.
* شلغم به علت داشتن فسفر برای اعصاب، مغز و قوه حافظه مفید است.

شلغم پخته شده

* شلغم به علت داشتن سلولز پاک کننده روده‌ها می‌باشد.
* شلغم به دلیل خاصیت آنتی بیوتیکی آن برای زکام و سرماخوردگی مفید است.
* شلغم برای بیماران دیابتی نیز ضرری ندارد.
* خوردن جوشانده شلغم برای برفک دهان اطفال مفید است. همچنین برای تقویت رحم و نیرو بخشیدن به تخمدان‌ها و آلت تناسلی مفید می‌باشد.

* ریشه‌‌‌های باریک غده شلغم را اگر خشک کرده و ساییده و با عسل تناول نمایید برای طحال و سختی ترشح ادرار نافع است. غده شلغم اگر کمی‌سرخ شود، اشتهاآور است ولی در اشخاص گرم مزاج، ایجاد نفخ و گاز می‌کند و ممکن است موجب سردرد شود که در این صورت افراد گرم مزاج باید با سکنجبین و ترشیجات آن را میل کنند.

* روغن تخم شلغم ضد نفخ است و برای تقویت آلت تناسلی چه از طریق خوردن و چه از طریق مالیدن در موضع موثر می‌باشد.

* آب شلغم به علت دارا بودن آهن و عناصر و ترکیبات مفید و ویتامین‌‌‌های مختلف (سرشار از ویتامین‌‌‌های A, E, D, B, C)، اثرات مفید شفابخش در رفع و ناراحتی‌‌‌های برونش ها، مجاری صفراوی بوده و ادرارآور و نیرو دهنده عصبی است.


منبع: آوای سلامتی

نوشته‌‌‌های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می‌کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه‌‌‌های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا