سبک زندگیسوزندوزیهنر در خانه

سوزندوزی ایرانی /آئینه دوزی

1869_121

مریم سماک جلالی مدرس سوزن دوزی

در دانشگاه فنی شریعتی تهران

 

به نظر می رسد هنر آئینه دوزی از ایالت بلوچستان پاکستان به سیستان ما راه پیدا کرده است و در آنجا با فرهنگ بومی ما مختلط شده است.

این هنر در ایران دوره صفوی به اوج خودش می رسد.

دوختن آئینه های کوچک با فواصل متفاوت یا یکسان بر روی لباس‌های محلی ، جلیقه ، کمربند و آویزهای دیواری و… با نخ های الوان را آئینه دوزی می‌گویند.

آئینه دوزی گاهی با ابریشم دوزی ، قیطان دوزی ، منجوق دوزی، ملیله دوزی، خامه دوزی ، بلوچ دوزی و بخیه های تزئینی همراه است.

آن هنری که به آئینه دوزی شهرت دارد ، نه تنها دوختن آئینه بر روی پارچه است ، بلکه در اصل مواد متنوع و رنگارنگ و درخشان دیگری نظیر پولک و منجوق و … را هم در بر می گیرد. آئینه دوزی به سکه دوزی و دکمه دوزی نیز شهرت دارد.

زادگاه اصلی این هنر زابل و سیستان و بلوچستان است و کمتر در مناطق دیگر دیده شده است. به سکه دوزی در گویش محلی همانطور که عرض کردم، سامان نیز گفته می شود .

ابزار کار و مواد اولیه آئینه دوزی :

آئینه با قطر کم و به اشکال مربع ، دایره، لوزی، بیضی، مثلث.

نخ دمسه که به صورت کلاف های کوچک در بازار در دسترس آئینه دوزان قرار می گیرد. از یک رشته نخ شش لا تشکیل شده، این نخ ها از لحاظ رنگ بسیار متنوع بوده و کار کردن با آن ها بسیار آسان است.

نخ ابریشمی که معروفترین نخ های مورد مصرف در بیشتر رشته های دوخت های سنتی ایران می باشد و به صورت عمامه و کلاف در بازار موجود است.

سوزن گلدوزی که به نام های ذیل در بازار ایران یافت می شود:
سوزن کرول: مخصوص گلدوزی است با سوزن شماره ۹ کرول می توان نخ دمسه یک لا را دوخت و از شماره (۰) آن برای نخ شش لا می توان استفاده کرد.
سوزن چنایل: برای گلدوزی روی پارچه های ضخیم و درشت بافت به کار می رود. شماره (۱۴ و یا ۱۷).

پارچه های مورد استفاده در آئینه دوزی شامل: ترگال، آلپاکا، ساتن، جیر و… می باشد.

روش دوخت آئینه دوزی :

ابتدا آئینه را بر روی پارچه و طرح مورد نظر قرار داده (البته ما ابتدا با کمی چسب مایه آئینه را برروی کار ثابت می کنیم) سپس روی آئینه را از جهت های مختلف به وسیله بست های فراوان به پارچه می دوزیم . به طوریکه تقریباً تمام آئینه به وسیله بست ها پر می گردد و سپس از وسط آئینه به کمک نخ های روی آئینه و با دوخت دندان موشی بر روی پارچه متصل می نماییم.

تکنیک های هنر آئینه دوزی:
در این بخش به دوخت هایی که به صورت مشترک برای کلیه سوزن دوزی های موجود (اعم از آئینه دوزی) مورد استفاده قرار می گیرد می پردازیم.

بخیه – کوک – شلال که موارد فوق در عمل کرد به یک گونه می باشد. زدن کوک های یک اندازه به صورت فاصله دار و یا متصل به هم بسته به نوع کاربرد دوخت زده می شود .

دندان موشی – دوخت جادگمه ای یا دوخت پتویی: با استفاده از سوزن و نخ از قسمت چپ پارچه شروع به کار می‌کنیم ، سوزن را به طرف روی پارچه حرکت داده و در حالی که نخ را به صورت حلقه در زیر انگشت دست چپ نگه داشته ایم تک بخیه ای عمودی بر سطح پارچه می زنیم و باز بسته به نوع کاربرد با تکرار این دوخت به صورت فشرده و یا باز دوخت را ادامه می دهیم.

زنجیره: با حلقه کردن نخ به زیر سوزن و زدن تک بخیه به صورتی که بستی حاصل شود، زنجیره ایجاد شده. البته این دوخت از بالا به پایین زده می شود.

بست دوزی: زدن تک بخیه برای اتصال مهره تزئینی ویا نگهداری نخ های فانتزی به کار می رود.

آئینه به اشکال دایره، بیضی، مربع، لوزی، مستطیل، مثلث در بازار موجود است. که روش دوخت هرکدام متفاوت هست ولی بیشترآئینه دوزی به شکل دایره دیده می شود و دوخته می شود.

منبع : telegram.me/dayeratolmaarefsozandozisamak – مریم سماک جلالی مدرس سوزن دوزی در دانشگاه فنی شریعتی تهران

آموزش رایگان همه سوزن دوزی های اصیل ایرانی در کانال دائره المعارف سوزن دوزی ایرانی

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا